Etiketten lezen

Voordat u een artikel koopt doet u er verstandig aan eerst te lezen wat op het etiket staat. Laat u niet direct van de wijs brengen door de mooie kleuren, grote letters en sterretjes waarin staat dat het product ‘natuurlijk’, ‘100%’, ‘light’ of ‘nieuw verbeterd’ is. Het kost natuurlijk veel meer tijd om de hele tekst te lezen en, het belangrijkste, vaak staan er zoveel moeilijke benamingen en samenstellingen op het etiket, dat u het al snel opgeeft en alleen maar afgaat op ‘100% natuurlijk’.
Zodra u van een product niet weet wat al die samenstellingen zijn of als er teveel E-nummers op staan dan zou u het product bij voorbaat al moeten laten staan. De consument wordt zo vaak bewust bedonderd. In dit artikel zal ik het hebben over een product, genaamd MSG, dat vaak aan de voeding toegevoegd wordt. We zien deze benaming zo vaak op de verpakking staan, dat we zelfs zouden kunnen denken dat de toevoeging er gewoon bij hoort.

MSG
MSG is een afkorting voor Mono Sodium Glutamate (in het Nederlands: Mono Natrium Glutamaat). De handelsnaam is Ve-tsin. MSG is een smaakversterker. De naam zegt het al: het versterkt de smaak van het eten. Zo te zien lijkt er niets aan de hand te zijn, want een beetje smaak aan het eten, daar is niets mis mee. Smaakversterkers zijn echter stoffen, die de natuurlijke smaak van een voedingsmiddel op kunstmatige wijze versterken.
De MSG dat gebruikt wordt in het voedsel werd meer dan 1200 jaar geleden in de Oosterse keuken ontdekt. Het voedsel smaakte beter als het werd bereid met zeewier, Laminaria Japonica. De smaak wordt Umami genoemd, een vijfde primaire smaak naast zout, zoet, zuur en bitter. De meeste mensen beschrijven Umami als een vlezige smaak. Pas in 1908 heeft professor Kikunae Ikeda aan de Universiteit van Tokyo, glutamaat uit zeewier gescheiden. Sindsdien wordt MSG in de hele wereld gebruikt om de smaak in voedsel te versterken.
Het belangrijkste bestanddeel van MSG is een aminozuur genaamd glutamaat, dat een belangrijke rol speelt in de stofwisseling. Glutamaat is een neurotransmitter (een tussenstof van de zenuwen). Zodra een zenuwimpuls het uiteinde van een cel heeft bereikt wordt glutamaat afgegeven die er voor zorgt dat de zenuwimpuls over kan gaan naar de andere cel. Daarna wordt de stof glutamaat weer afgebroken. Zou dat niet het geval zijn dan blijft er glutamaat gegeven worden waardoor de cellen in de war raken en in het ergste geval afsterven. Mononatriumglutamaat werkt in op een of twee typen zenuwuiteinden in de smaakknoppen en drukreceptoren van de mond. Hierdoor wordt een vollere smaak(indruk) verkregen.
Glutamaat komt van nature voor in eiwitrijk voedsel zoals vlees, sojasaus, marmite, walnoten, groenten, kip, melk en kaas. Met name gerijpte, oude kaas (Parmesan), blauwader kaas (Roquefort); het menselijk lichaam produceert ook glutamaat. De spieren, hersenen en andere organen bevatten glutamaat. Moedermelk is ook rijk aan glutamaat.

Glutamaat is een bouwstof van eiwitten en komt in twee vormen voor:
1. Gebonden of gelinkt aan een ander aminozuur dat een eiwit vormt
2. In vrije vorm. Alleen bij de vrije vorm spreken we over glutamaat als de smaakversterker.
Voor de volledigheid moet gemeld worden dat glutamaat in vrije vorm ook voorkomt in onder andere tomaten en champignons.
MSG wordt verkregen door fermentatie, een proces dat ook gebruikt wordt bij het maken van bier, azijn en yoghurt. MSG komt uit de fermentatie van maïs, suikerbieten en suikerriet. Het eindproduct is een fijn, wit kristal, dat gemakkelijk oplost en gemakkelijk te verwerken is in voedsel. MSG kan ook chemisch verkregen worden (Gen Tech), met behulp van bepaalde bacteriën (speciale strengen van Micrococcus glutamicus). De bacteriën hebben de mogelijkheid om glutamaatzuur uit te scheiden in de vloeistof waarin de bacteriën groeien. Het glutaminezuur wordt daarna gefilterd, geconcentreerd en gekristalliseerd. Het eindproduct is monosodium glutamaat, zoals wij die kennen. De Ajinomoto Company dat gevestigd werd in 1910 in Japan is de grootste producent van MSG. Werknemers van dit bedrijf vertellen altijd over de natuurlijke vorm van glutamaat. Over de chemische vorm zwijgt men in alle talen; inclusief Japans.
MSG valt ook onder de E-nummers namelijk E621. De E-nummers zijn nummers die aan toevoegingen zijn gegeven en die geaccepteerd zijn door de Europese Gemeenschap. De lijst van E-nummers bevatten smaakstoffen, kleurstoffen, reukstoffen, smaakversterkers en ook natuurlijke toevoegingen. E-nummers zijn toevoegingen die goedgekeurd zijn voor gebruik in ons voedsel. Of ze wel veilig voor gebruik in voedsel is niet altijd duidelijk.

De verschillende benamingen voor Glutamaat en hun E-nummers
E620: Glutaminezuur (glutamaat) of Alfa-aminoglutaarzuur, glutacid, glu, glutaminol, glutagon
E621: Mononatriumglutamaat (MSG) of natruimglutamaat
E622: Monokaliumglutamaat
E623: Calciumdiglutamaat
E624: Monoammonium-glutamaat
E625: Magnesiumdiglutamaat

Andere benamingen: Eiwithydrolysaat en gist(extract)

MSG wordt in het lichaam omgezet in y-aminoboterzuur, een psychoactieve stof die bepaalde zenuwknooppunten in de hersenen blokkeert. In het lichaam wordt deze stof afgebroken door mono- amine-oxydase, waardoor een evenwicht gehandhaafd blijft. Door medicijn gebruik (MAO-blokkers) of een overgevoeligheid voor glutaminezuur kunnen persoonlijkheidveranderingen ontstaan, zoals woedeaanvallen, schizofrenie en apathie. MSG werkt competitief met andere neurotransmitterstoffen waardoor de productie van acetylcholine (eveneens een neurotransmitter) verhoogd wordt, en leidt tot neurologische symptomen en gedragsstoornissen zoals hyperactiviteit. MSG mag niet toegepast worden in babyvoeding voor baby’s jonger dan 3 maanden. Het lost goed in water op; de oplossing is neutraal. Als smaakversterker is het alleen werkzaam bij een pH van 5 tot 8, in eiwitrijke voedingsmiddelen en in aanwezigheid van natriumchloride. Meestal wordt het toegepast in hoeveelheden van 0,2 tot 0,5%. Hogere concentraties geven een zoete smaak. Met een mengsel van 95% mononatriumglutamaat en 5% natriuminosinaat wordt een tienmaal zo sterk effect verkregen.
Juist omdat Ve-tsin een smaakversterker is wordt het vaak gebruikt in het eten in vooral Chinese restaurants. De klachten die na het bezoek aan een restaurant lijken vaak op een voedselvergiftiging. Vaak is er echter sprake van een overgevoeligheidsreactie op Ve-tsin. Meestal veroorzaakt de inname van meer dan 5 gram klachten. De hoeveelheid Ve-tsin die symptomen kan veroorzaken is echter vaak per individu verschillend. De klachten staan bekend als ‘Chinese Restaurant Syndroom’ of Kwok's disease. Mensen die gevoelig zijn voor deze stof kunnen klachten krijgen zoals druk in het gezicht, hoofdpijn, pijn op de borst en een branderig gevoel op verschillende plaatsen in het lichaam, algehele gevoel van malaise, maag- en darmklachten, versnelde hartslag en tintelingen.
MSG wordt aan verschillende producten toegevoegd die u mogelijk gebruikt. Soepen uit blik en uit pak, maggi, bouillon, chips, hartige snacks, kant-en-klaar maaltijden, kruidenmixen, Oosterse gerechten, vleeswaren en vooral zoutvervangers, bekend als natriumarme producten.
De glutamaatzuur in eiwitrijk voedsel heet L-glutamine; deze glutamine veroorzaakt geen klachten van de zenuwen of andere bijwerkingen. De ongebonden vorm van glutamaat is de D-glutamaat en komt niet van nature voor in hogere organismen. Wel vinden we deze vorm in de celwand van de al eerder genoemde bacterie Micrococcus glutamicus. Eind 1800 en aan het begin 1900 begon men met het vervaardigen van vrije glutaminezuur, de D-glutaminezuur. Deze vorm veroorzaakt bij proefdieren in de laboratoria schade aan de hersenen en bij mensen veroorzaakt het huidproblemen, hartkloppingen, depressie en epilepsie. D-glutaminezuur wordt ook toegevoegd aan pesticiden en mest. Hierdoor kunnen restproducten in ons voedsel en op ons bord terechtkomen. Het is dus niet vreemd dat iemand op sla de ene keer negatief reageert en de andere keer bij dezelfde soort sla geen klachten vertoont. De oorzaak ligt waarschijnlijk in het gebruik van meststoffen en/of pesticide op de groenten.
De FDA (Food and Drug Administration) vindt per definitie dat MSG een natuurlijk product is omdat het, zoals eerder genoemd, van nature voorkomt in bepaald voedsel. Waar men echter niet over praat is het verschil tussen ‘van nature’ en ‘in natuurlijke vorm’. De MSG dat gebruikt wordt in het voedsel is niet in natuurlijke vorm. De benaming ‘natuurlijk’ is daarom zeer bedrieglijk.
MSG kan voorkomen in verwerkt voedsel, voedingssupplementen, dieetproducten, cosmetica en medicijnen. Het kan gebruikt worden op vers fruit en groenten; in pesticiden, schimmelbestrijdingsmiddelen, mest en groeibevorderende producten voor planten. Het kan lang blijven bestaan op het eetbare gedeelte van de plant, zoals bladeren, vruchten, noten en granen. MSG komt voor in plantproducten van AuxiGro; de producten zijn allemaal goedgekeurd omdat de MSG dat in het product zit ‘natuurlijk’ is. In 1997 toen deze producten op de markt kwamen hadden verschillende mensen, na het eten van sla, aardbeien, die bespoten of waarvan de grond behandeld waren met AuxiGro, met ziekteverschijnselen gereageerd.
Het vervelende van deze hele MSG-kwestie is dat u als consument nooit zeker kan zijn of een product echt MSG-vrij is. Verschillende producten die geadverteerd worden als ‘vrij van MSG’, ‘geen MSG toegevoegd’ en ‘geen MSG’, bevatten toch MSG. Zoals u hierboven al heeft kunnen lezen zijn er verschillende benamingen van MSG, of een andere glutamaat en het belangrijkste is dat MSG nog steeds als ‘natuurlijk’ aangeprijsd wordt. In een restaurant is dit probleem nog groter want daar is de kok of inkoper minder attent op de verscholen vorm van monosodiumglutamaat, dan wanneer u inkopen doet en aandachtig het etiket leest voordat u het product in uw boodschappenwagentje legt. Zelfs in ‘natuurlijke’ producten kan MSG voorkomen. De benaming die daarvoor gebruikt wordt, ‘hydrolyzed soy protein’ zal geen argwaan bij u wekken.
Voor de mensen die gevoelig of allergisch zijn voor MSG zijn er nog twee neurotoxische (schadelijk voor de zenuwen) aminozuren die tegenwoordig in het voedsel gebruikt worden. Deze twee aminozuren zijn L-cysteine en aspartic zuur. Aspartic zuur vinden we in de suikervervangende producten ‘neotaam’ en ‘aspartaam’. L-cysteine wordt meestal gebruikt in meelprodukten. Over aspartaam kunt u spoedig een artikel verwachten.
Als consument kunt u beter vragen of kijken naar producten waarop vermeld staat ‘vrij van glutamaat zuur’. De verkoper die bewust is van MSG, praat liever over producten die ‘vrije glutamaat zuur’ bevatten in plaats van te zeggen dat er monososiumglutamaat in het product verwerkt is. Bij de Amerikaanse benamingen zoals: autolyzed yeast, hydrolyzed pea protein, carrageenan, sodium caseinate, enzymes en een hele reeks andere minder bekende benamingen betekent het dat het product vrije glutamaatzuur bevat of dat het tijdens de productie in is ontstaan.
Wil u echt helemaal veilig uw voedsel kunnen bereiden, gebruik dan verschillende kruiden die ook een lekkere smaak aan het voedsel geven. Trouwens wat is er mis met het eten van echte verse kippen- of groentesoep?