Zijn tampons gevaarlijk voor de gezondheid?

De laatste tijd doen verschillende verhalen over de schadelijke effecten van tampons en maandverband de ronde. Tampons zouden asbest bevatten! Asbest laat de vrouw meer bloeden tijdens de menstruatieperiode, waardoor zij meer tampons zou moeten gebruiken. Tampons worden gemaakt van rayon en dat veroorzaakt verschillende klachten. Daarnaast worden de tampons behandeld met dioxine dat schadelijk is voor het menselijk lichaam. Wat is er hiervan waar en hoe kunt u zichzelf beschermen?

De menstruatie
Bij de geboorte bevat het ovarium reeds 100.000 tot 200.000 eicellen. Na de geboorte worden geen nieuwe geslachtscellen gemaakt. Vanaf de puberteit gaan de eicellen, onder invloed van een hormoon geproduceerd in de hypofyse voorkwab, zich ontwikkelen tot rijpe follikels.
De hypofyse is een klein aanhangsel aan de hersenbasis ongeveer zo groot als een flinke erwt. Een rijpe follikel groeit in 14 dagen, waarna hij barst. De eicel met een aantal omgevende cellen wordt uitgestoten buiten het ovarium. Dit noemen wij de ovulatie. De eicel wordt opgevangen door uitlopers van de eileider en vandaar in de eileider zelf gebracht. Hierna vervolgt de eicel zijn reis door de eileider naar de baarmoeder. Dit geschiedt door trilhaartjes die zich in de wand van de eileider bevinden en door contracties (samentrekkingen) van de gladde spiervezels van de eileider.

Indien er bevruchting plaatsvindt, gebeurt dit in de eileider. De bevruchte eicel wordt dan naar de baarmoeder getransporteerd en ingenesteld in de baarmoederwand.

Er zijn verschillende hormonen verantwoordelijk voor de vele veranderingen die plaatsvinden op verschillende plaatsen in het lichaam van de vrouw, vanaf rijping van de eicel tot na de bevalling. Indien er geen bevruchting plaatsvindt wordt de verdikte baarmoederslijmvlies met de afgestorven eicel afgestoten. Dit noemen we de menstruatie.

Na de menstruatie, die drie tot vijf dagen duurt, herstelt het slijmvlies zich weer en kan de cyclus weer beginnen.
De laatste menstruatie wordt menopauze genoemd. Dit vindt meestal tussen het 45 en 55 levensjaar plaats. Hierna wordt de ovaria kleiner en er komen geen follikels meer tot rijping.
De postmenopauze is niet het gevolg van een afname van de productie van de hypofyse(voorkwab)hormonen, maar een afneming van de gevoeligheid van de ovaria voor deze hormonen. Het is een ouderdomsverschijnsel van de ovaria.

Daar hierdoor het hormonale systeem van de vrouw een belangrijke wijziging ondergaat kan dit leiden tot een scala van klachten.
Tijdens de menstruatie (en vaak ook daarna) gebruikt de vrouw hetzij een tampon of een maandverband -op ons eiland bekend als cotex, dat afgeleid is van het woord Cotton Texture-.
Tampons en maandverbanden worden gemaakt van rayon, 100% katoen of een combinatie daarvan. Om rayon mooi wit te maken wordt het gebleekt met dioxin.

Rayon is een product dat gemaakt wordt uit houtzaagsel en houtpulp.

De veiligheid van maandverband en tampons staat in Amerika onder controle van de FDA (Food and Drug Administration).
Dioxin is de chemische naam voor 2,3,7,8-tetrachlorodibenzo-p-dioxin of TCDD. Dioxin is een chemisch bijproduct uit chloor dat biologisch actief is en komt voornamelijk uit de papierindustrie.
Precies weet men nog niet wat dioxin in het menselijk lichaam doet. De belangrijkste studie die nog steeds gedaan wordt is die in Seveso, Italië. In 1976 is door een ongeluk in een chemisch fabriek dioxine vrijgekomen. De directe gevolgen van dit ongeluk werden duidelijk gezien in de dood van verschillende kleine huisdieren (honden, katten, kippen, eekhoorns) en ernstige huidklachten (bekend als chlooracne) bij kinderen.

De effecten op lange termijn, zoals klachten van immuunsysteem, reproductieve organen, ontwikkeling van de mens en klachten van de organen worden nog steeds bestudeerd en gevolgd. Wat men nu al zeker weet is dat dioxin inderdaad schadelijk is voor het menselijk lichaam. Bij muizen en ratten veroorzaakt dioxine klachten van de urinewegen, klachten van hormoonhuishouding, bijnieren, schildklier, pancreas, mannelijke geslachtsorganen (afname testosteron), leverklachten en huidirritatie.

Tevens is dioxine carcinogeen en tast het de genen aan.
Tampons, maandverband, luiers, neustampons en verschillende andere producten die gebruikt worden bij operaties kunnen dioxine bevatten. De fabrikanten blijven beweren dat de hoeveelheid dioxin in hun producten te laag zou zijn om klachten te veroorzaken. Anderen beweren weer dat zij geen dioxin toevoegen aan hun product en dat de dioxine die gemeten wordt in hun product afkomstig is van de bomen en planten die het weer opnemen uit de grond. De grond wordt immers bewerkt met verschillende chemische producten waaronder dioxine.

De EPA (Enviromental Protection Agency) zegt dat er eigenlijk geen duidelijke bepaling bestaat voor het blootstellen aan dioxine. Wel zegt de EPA dat er een cumulatief (door herhaaldelijk gebruik) effect bestaat. Een snelle berekening brengt mij tot de conclusie dat een tampongebruikster wel degelijk rekening moet houden met een cumulatief effect. Vijf tampons per dag, vijf tot zes dagen per maand gedurende ongeveer 35 menstruatie-jaren zijn toch 12600 tampons!

Rayon draagt bij tot het probleem met dioxine omdat het “sterk absorberend” is. Kleine vezels (deeltjes) van de tampon kunnen in de vagina achterblijven. Dit biedt een uitstekende broedgebied voor de dioxine die kan leiden tot TSS.
In 1989 en daarna weer in 1995 heeft de FDA (Food and Drug Administration) aan 4 grote tamponfabrikanten gevraagd naar data over hun producten. Het antwoord van de fabrikanten was dat er (natuurlijk) geen “zorgbarende” chemische stoffen in hun producten verwerkt worden.

TSS (Toxic Shock Syndrome)
TSS is een dodelijke ziekte veroorzaakt door een bacteriële intoxicatie. Verschillende bacteriën kunnen hiervan de oorzaak zijn, maar vaak worden de Streptococcus en de staphylococcus gezien. In 1980 waren er 814 sterfgevallen door TSS in de Verenigde Staten. De oorzaak was snel gevonden. Een gel die gevonden wordt in de “super absorberende” luiers, maandverbanden en tampons is een factor dat gerelateerd wordt met TSS. In 1979/1980 brachten verschillende fabrikanten de super-dorstige tampons op de markt. Tegelijkertijd werd een stijging gezien in TSS. De super absorberende tampon veroorzaakte een verandering van het milieu in de vagina en maakte het gevoelig voor de bacterie die verantwoordelijk is voor TSS. Bij het inbrengen en uithalen van de tampon bestaat de mogelijkheid om kleine krassen en andere trauma’s veroorzaken, hierdoor heeft de dioxine vrij spel. TSS wordt ook gezien bij kinderen, mannen en vrouwen die niet menstrueren. TSS komt vaak voor op de leeftijd tussen 15 tot 24jaar.

In 1997 -nadat er een onderzoek geweest is van de sterk-absorberende tampons- daalde het aantal menstruatie-gerelateerde TSS gevallen naar 5!
Tegenwoordig worden de volgende aanduidingen gebruikt op de verpakking van tampons: “junior”, “regular”, “super” en “super plus”. De FDA eist tevens van de makers van de tampons dat ze voldoende informatie geven over TSS en de risico bij gebruik van het product..... maar hoeveel mensen/ vrouwen lezen de bijsluiter?

Asbest in tampons?
De berichten dat in tampons asbest verwerkt wordt om de vrouw meer te laten bloeden, zodat zij meer/vaker tampons moet gebruiken, wil ik met alle voorzichtigheid (voorlopig) van de tafel vegen. Geen enkele fabrikant geeft op de verpakking aan dat er asbest gebruikt is; alle fabrikanten ontkennen dat er asbest gebruikt wordt; en de FDA zegt dat er geen asbest gevonden is of zelfs geen spoor van asbest in de onderzochte producten. Toch moet ik herhalen dat ik dit met voorzichtigheid, argwaan en wantrouwen aanneem. Ook de FDA is niet te vertrouwen; jarenlang hebben ze klakkeloos aangenomen en beweerd dat sigaretten niet schadelijk zouden zijn voor de gezondheid. Nu, pas in oktober 1999, geeft de tabaksindustrie te kennen dat er wel degelijk duidelijk schade ontstaat aan de longen.

Wat kunt u er aan doen als u toch deze “sanitaire” (= de gezondheid betreffende) producten moet gebruiken?
Gebruik tampons die gemaakt zijn van 100% katoen en die niet gebleekt zijn. Jammer genoeg zijn er heel weinig bedrijven die deze 100% ongebleekte producten maken. Verschillende landen (waaronder Zweden, Duitsland) hebben al geëist voor een gezonder product. Tegenwoordig worden ook andere methoden toegepast (b.v. waterstofperoxide) om te bleken.

Je kan ook kiezen voor een andere vorm in plaats van een tampon. Zoals al eerder gezegd wordt ook het maandverband met dioxine behandeld, maar dat schijnt minder erg te zijn omdat dit geen contact heeft met de vagina. Daarnaast is het bijna onmogelijk dat deeltjes achterblijven in de vagina omdat een maandverband niet met het inwendige in aanraking komt.
Ook is het verstandig om een tampon alleen te gebruiken bij bepaalde activiteiten zoals sport, zwemmen of onder bepaalde kleding.

Een tiener die net begint aan de menstruatie periode wordt aangeraden zoveel mogelijk een gewoon, normaal, ordinair maandverband te gebruiken.

Als leidraad kunt u de volgende regel hanteren: elk papier dat mooi wit gemaakt is door bleken met dioxin, dat direct in aanraking komt met het lichaam kunt/moet u vervangen door een ongebleekte (grijs/bruin). Dat geldt voor toiletpapier, luiers, maandverband, neusdoekjes en de hele sanitaire mikmak.