De milt-meridiaan

De Westerse leerboeken betreffende het menselijk lichaam en zijn organen leren ons dat de milt een (boonvormig) orgaan is, ongeveer twee ons weegt, zo groot is als een vuist en gelegen in de linker bovenbuik, onder het middenrif, achter de maag, op de linkernier en beschut door de borstkas.

De functie van het orgaan houdt verband met het afweermechanisme van ons lichaam en wel door de vorming van antilichamen en lymfocyten (witte bloedlichaampjes), nodig in de strijd tegen lichaamsvijandige elementen. Daarnaast is de milt het orgaan, waar verouderde rode bloedlichaampjes worden afgebroken.

De Chinese denkwijze
In het kader van het Chinees geneeskundig denken komen termen als lymfocyten, antilichamen, immuunsysteem e.d. in het geheel niet voor, om de eenvoudige reden dat ten tijde van het ontstaan van de Chinese geneeskunde (en dat is alweer duizenden jaren geleden!) deze terminologie niet bestond. Bovendien is de filosofie van de Chinese geneeswijze fundamenteel anders dan de westerse benadering van ziekte en gezondheid, en toch heeft ze, zelfs na zoveel jaren, nog niet aan betekenis ingeboet.

Gezondheid in de Chinese denkwijze is geen optelsom van kwantitatieve fenomenen zoals bloedsuikerspiegel, zuurgraad van de urine, hormoon-spiegels, en dergelijke. Men gaat uit van datgene wat rechtstreeks met onze zintuigen waarneembaar is, zoals gelaatskleur, lichaamsgeur, ademhaling, polsslag, kleur van de urine en ontlasting, pijnen etc. en op basis van de zo verkregen gegevens wordt vastgesteld in hoeverre de gezondheid aangetast is, wat wordt uitgedrukt in termen van energieverstoring. Anders gezegd: Gezondheid is een theoretisch energetische toestand van harmonie, waarin geen van de lichamelijke tekens abnormaal zijn.

De organen
Ook volgens de Chinese denkwijze gaat men uit van de aanwezigheid van een aantal belangrijke organen, die onderling in nauwe relatie met elkaar staan en die verantwoordelijk zijn voor de realisering van de diverse lichaamsfuncties. Er is echter een heel groot verschil in benadering. In het Westers medisch denken is een orgaan voornamelijk een anatomisch gegeven, waarvan de structuren bekend zijn, waarin chemische reacties vastgesteld worden, kortom de materiele kant van een orgaan krijgt de aandacht. De essentie van de Chinese denkwijze met betrekking tot organen, is niet zozeer het zich concentreren op vaste, materiele structuren, maar veeleer zal men de aandacht richten op de dynamische, energetische aspecten van elk orgaan afzonderlijk.
Als we nu terugkeren naar de milt, zal het duidelijk zijn dat in de Chinese denkwereld hiermee niet een boonvormig orgaan, ergens in de buikholte bedoeld wordt, maar veeleer een totaliteit van dynamische functionele activiteiten. Hapering van een of meerdere van deze functies, manifesterend in direct waarneembare tekens, zal daarom tot de conclusie leiden dat de milt in zijn functie gestoord is.

Functies van de milt
Een van de belangrijkste taken van de milt is gelegen in de spijsvertering en wel op de juiste wijze transformeren en transporteren van het voedsel dat wij tot ons nemen.

In Westerse termen komt dat neer op een voldoende maagsap productie, galafscheiding, pancreaswerking, enzym activiteiten etc.
In Chinese termen: de milt staat in voor de juiste verwerking van ons voedsel.
Uit klachten als een opgezet gevoel na het eten, gebrek aan eetlust, stoelgangproblemen, oprispingen e.d. (ook wel dyspeptische klachten genoemd) kan dus de conclusie getrokken worden dat een deelfunctie van de milt, nl. die met betrekking tot de spijsvertering, verstoord is. Behandeling is erop gericht om de milt weer in harmonie te brengen, waardoor de dyspeptische klachten vanzelf zullen verdwijnen. Het is van groot belang dat de milt zijn functies optimaal kan vervullen.

Het voedsel, dat wij tot ons nemen, dient n.l. op een dusdanige wijze getransformeerd te worden, dat het optimaal door ons lichaam kan worden opgenomen. Westers geformuleerd komt het erop neer dat vitaminen, mineralen, koolhydraten e.a. voedingsstoffen in ons bloed terecht komen en elke lichaamscel bereiken. In de Chinese visie wordt gesproken over de transformatie van voedsel, zodat de zuivere voedingsessentie of voedingsenergie vrijgemaakt kan worden, nodig voor de vorming van energie en bloed. Deze voedingsessentie wordt vervolgens naar de longen gestuurd, alwaar ze vermengd wordt met de energie uit de lucht. Dit mengsel wordt de ware energie genoemd en vanuit de longen wordt deze energie door het hele lichaam getransporteerd. Naast de vorming van energie is de milt ook mede verantwoordelijk voor de productie van bloed en uit dit gegeven, samen met het voorgaande moge blijken dat de keuze van ons voedsel van belang is voor ons totale welzijn.

Op de eerste plaats kan uit kwalitatief bedenkelijk voedsel geen optimale voedingsessentie gehaald worden en dan circuleert er in ons lichaam energie, die niet volwaardig is.

Op de tweede plaats tast een onvolwaardige voeding uiteindelijk de miltenergie aan met alle gevolgen van dien. Ook een eenzijdige voeding moet vermeden worden. Zo kan b.v. teveel rauwkost de energie van de milt schaden. Indien er een stoornis van de miltenergie is, kunt u zich door het eten van rauwkost, kouwelijk gaan voelen. Andere producten die de miltfunctie aantasten, zijn: koude dranken, melk en melkproducten, zoetigheid (suiker). Een ander functie van de milt is de grote rol die deze speelt bij de omvorming van vloeistoffen die ons lichaam binnenkomen. Als de milt faalt in deze functie vinden we symptomen als diarree, buikrommelingen, oedemen, zwaar gevoel, overgewicht e.d. als de vloeistoffen te lang blijven zitten kunnen ze omgevormd worden tot slijm, wat vervolgens weer specifieke klachten geeft zoals bemoeilijkte ademhaling, slijmproductie, veel speekselvloed, loopneus, astma e.d.

De milt is overigens een orgaan dat gevoelig is voor een vochtige omgeving. Vochtig weer of een woning die te vochtig is kan dezelfde klachten veroorzaken.
Emoties

Behalve voeding en klimaat, kent de Chinese denkwijze meer factoren die in staat zijn om orgaanenergie aan te tasten. Ook emoties spelen een rol bij het optimaal functioneren van organen. Overheersen van bepaalde gemoedstoestanden zal het betreffende orgaan schaden. Teveel woede bijvoorbeeld schaadt de lever; angst schaadt de nierenenergie en teveel denken en piekeren belast de miltfunctie. Het is dus helemaal niet gek dat als uw kind veel piekert, dat zij een aanval van benauwdheid kan krijgen, of plotseling merkt dat zij dikker wordt (vocht vasthouden). Dit heeft allemaal met de functie van de milt te maken.

Wie dit bij zichzelf onderkent kan de balans weer in evenwicht brengen door meer vreugde in het leven te scheppen.

Zoals eerder vermeld, heeft de milt een bloedvormende functie. Behalve dit dient de milt ook te waken dat het bloed blijft stromen via de daarvoor bestemde banen. Anders gezegd: van onze totale energie vormt de miltenergie een specifiek onderdeel dat o.a. als taak heeft het bloed op zijn plaats te houden. Bij een zwakte van de miltenergie zien we dat de kringloop van het bloed tot stilstand komt en er klachten ontstaan als bloed bij ontlasting, overvloedige menstruatie, snel blauwe plekken, spataderen e.d.
De milt heeft ook een belangrijke rol bij de energie voorziening van de spieren. Bij een energiestoornis kunnen er klachten optreden zoals slappe vermoeide spieren, zware ledematen, spierzwakte, zwelling in de onderbenen.

Voor de Chinese geneeskunde heeft de milt een sterke relatie met de pancreas. Vaak worden deze twee organen ook samen genoemd.
Bij een disfunctie zien we klachten als diabetes en hypoglycaemie optreden.
Klachten zoals veel dorst, niet kunnen vasthouden van vocht (veel en vaak urineren), licht gevoel in het hoofd doet de Chinese geneeskundige ook direct denken aan de milt-energie.

Diagnose en therapie
In het stellen van de diagnose spelen in de traditionele Chinese geneeskunde zaken zoals bloedonderzoek, röntgenfoto’s e.d. geen rol. Indien er Westerse onderzoekingen gedaan zijn worden deze natuurlijk gebruikt om zodoende de behandeling zo nauwkeurig mogelijk in te stellen en later ook te gebruiken als vergelijkingsmateriaal. Afgegaan wordt op datgene wat de patiënt vertelt en wat daarnaast nog waargenomen wordt.

Klachten zoals spijsverteringsstoornissen, bloedingen, vermoeide ledematen leiden dus al gauw in de richting van verstoorde milt energie. Het gezicht is daarbij vaak bleekgelig evenals de lippen, want er bestaat een duidelijke correlatie tussen mond en milt. Vaak zien we ook scheuringen in de mondhoeken en, of rimpeltjes rond de lippen.

In China zegt men: als de milt in harmonie is, zal de mond de vijf smaken duidelijk onderscheiden en zijn de lippen rood en vochtig. Is de milt zwak, dan wordt men minder gevoelig voor smaken en zijn de lippen bleek. Zo gesteld lijkt de diagnose een eenvoudige zaak, terwijl het tegendeel echter waar is. Zou alleen de milt verstoord zijn dan is het duidelijk. Maar over het algemeen is het zo, dat door de nauwe onderlinge relatie van de diverse organen, een verstoring in het ene orgaan ook consequenties heeft voor een of meer gerelateerde organen. De verstoringen leveren vervolgens weer specifieke symptomen op, zodat er uiteindelijk een diffuus geheel van symptomen is ontstaan, op basis waarvan alleen een goed geschoolde acupuncturist een diagnose kan stellen.
De therapie zal er vervolgens op gericht zijn om de verstoorde energie weer te herstellen. Acupunctuur speelt hierin een belangrijke rol, maar ook met kruiden en homeopathie is veel te bereiken.

Hoewel ons klimaat over het algemeen niet vochtig genoemd mag worden, komen er toch veel milt-energie klachten voor op ons eiland. De klachten zijn heel vaak te wijten aan een slechte voeding dat teenveel suiker, melk en ijskoude dranken bevat.

Behalve voeding en klimaat kent de Chinese denkwijze meer factoren die in staat zijn om orgaanenergie aan te tasten. Ook emoties spelen een rol bij het optimaal functioneren van organen. Overheersen van bepaalde gemoeds-toestanden zal het betreffende orgaan schaden. Zoals ik al in voorgaande artikelen heb geschreven, zal een teveel aan woede de lever schaden; angst schaadt de nierenenergie. Voor de milt-energie is teveel denken en piekeren schadend. Nu moet u niet direct denken dat een klein beetje denkwerk de milt zal aantasten. Met het teveel denken en piekeren bedoel ik juist de toestand waarbij iemand voor het minste of geringste blijft nadenken. Er hoeft maar iets te gebeuren of gezegd te worden en een persoon met milt-energie problemen blijft hier urenlang over piekeren. Er bestaat geen vreugde meer in het leven van zo een persoon.
Bij de milt-energie hoort ook het zingen. Als voorbeeld kan ik u de opera zanger geven; meestal (in de ogen van een acupuncturist) "echt een milt persoon". Een gezellige bolle met vochtretentie. Bij stoornis van de milt-energie gaat juist de radio uit en wordt er ruimte en tijd gemaakt voor het piekeren.

Het is dus helemaal niet gek dat als uw kind veel piekert, zij juist gemakkelijk een aanval van benauwdheid kan krijgen indien ze in het verleden al longklachten had. U kunt ook plotseling merken dat zij dikker wordt (vocht retentie). Dit heeft allemaal met de functie van de milt te maken. Wie dit bij zichzelf herkent kan de balans weer in evenwicht brengen door meer vreugde in het leven te scheppen door bijvoorbeeld over het probleem te praten, lachen en zingen.